Yapay Zeka Asistanı cevaplarını yalnız modelin genel bilgisine değil, Netsim'in kendi kaynaklarına da dayandırır: NETSİM kullanıcı yardımı, veritabanının içindeki veri sözlüğü ve firmanın kendi belgeleri. Bu sayfa üç kaynağın hangi sorularda kullanıldığını, ne gerektirdiğini, asistanın yeteneklerinin hangi koşulda göründüğünü ve araç çağrılarını denetleyen araç korumasını anlatır. Üç kaynak da salt okunurdur: yalnız okur, veri değiştirmez ve onay penceresi açmaz.

NETSİM kullanıcı yardımı

Ürünün nasıl kullanıldığına dair sorularda (bir ekran ne işe yarar, bir işlem nasıl yapılır) asistan cevabını yardım konularına dayandırır ve cevabın sonunda ilgili yardım sayfasının bağlantısını verir; yardımda karşılığı yoksa bunu söyler.

Yardıma üç yoldan ulaşır:

• Hedef ekranın yardımı: "Bu ekran ne işe yarar / nasıl kullanılır?" sorusunda asistanın Hedef form alanındaki ekranın (hedef form seçili değilse etkin ekranın) yardım sayfası getirilir. Ekranın kendi sayfası yoksa ekrandaki kaydın işlem koduna bağlı konuya bakılır. Açık bir ekran yoksa asistan bir ekran açılıp hedef form olarak seçilmesini ister ya da soruyu yardımda arar.
• Arama: Yardımda arama yapılır; en ilgili 5 konunun başlığı, yoldaki yeri, kısa özeti ve bağlantısı alınır. Arama bir modülle (stok, cari, muhasebe gibi) sınırlanabilir.
• Konu metni: Seçilen tek bir konunun metni okunur.

Ön koşul: Netsim'in sistem ajanı (NetsimSystemAgent) oturumu açık olmalı ve ajan paketi yardım havuzunu içermelidir (ajan sürümü 5.1.1.1532-2 ve üstü). Ayrıca bir tanım gerekmez; yardım ajan paketiyle gelir, yeni bir ajan paketi kurulunca yardım da güncellenir. Ajan eski sürümse asistan normal çalışmaya devam eder; yardım sorusunda sürümün yardımı desteklemediğini öğrenir ve kullanıcıyı docs.netsim.com.tr adresine yönlendirir.

Yardım araçları onay istemez: salt okunurdur ve sorgu Netsim'in kendi sistem ajanına gider. Asistanın Araç kullanımı ayarı Kullanma ise yardım da kullanılmaz. Her çağrı işlem günlüğüne Yardım kaynağıyla yazılır.

Önerilen hazır komut: Yapay Zeka Hazır Komut Tanımları ekranında kısayolu yardim, şablonu Bu ekran nasıl kullanılır? {$ekran} olan bir komut tanımlanır; asistanda /yardim yazmak hedef ekranın yardımını getirir.

Veri sözlüğü

Veri ve alan sorularında (bir alan ne anlama gelir, bir bilgi hangi tabloda tutulur, açık ekrandaki alanlar ne anlama geliyor) ve veritabanı nesneleriyle ilgili sorularda (bir prosedür, işlev, tetikleyici ya da görünüm ne yapar, nasıl çağrılır, nerede kullanılır) asistan veritabanının içindeki veri sözlüğüne dayanır: tablo ve alan açıklamaları, ekran başlıkları, başvurulan tablolar, sabit değer listeleri, nesnelerin tanımları ve birbirleriyle ilişkileri. Cevabı sözlükteki başlık, açıklama ve tanıma dayandırır; sözlükte karşılığı yoksa tahmin ettiğini söyler.

Asistanın yapabildikleri:

• Arama: Adında, açıklamasında ya da ekran başlığında aranan metin geçen tablolar ve görünümler (en çok 10), alanlar (en çok 15) ve prosedür, işlev, tetikleyici gibi diğer veritabanı nesneleri (en çok 15) bulunur. Bir nesnenin ya da alanın tam adı da verilebilir (örneğin CARI_KODU); adı tam tutan sonuç önce gelir. Arama tek bir nesne türüyle sınırlanabilir; prosedür parametreleri de adıyla bulunur. Asistan gerekirse adlarda değil prosedür, işlev, tetikleyici ve görünümlerin kaynak kodunda da arar; böylece "bu tabloya hangi prosedürler yazıyor" ya da "bu hata mesajı nereden geliyor" gibi sorular cevaplanır.
• Tablo tanımı: Bir tablonun açıklaması ve alanları: ad, ekran başlığı, açıklama, veri tipi, zorunluluk, başvurduğu tablo, sabit değer listesi. Ayrıca bu tabloya başvuran alanlar, tablonun tetikleyicileri ve tabloyu kullanan nesnelerin türlerine göre sayısı. Programın kendi sistem alanları listelenmez.
• Alan tanımı: Tek bir alanın bütün sözlük bilgisi: açıklama, ekran başlığı ve ipucu, veri tipi ve ondan gelen özellikler, başvurduğu tablo, sabit değerler, koşullu özellikler ve alanı kullanan veritabanı nesneleri.
• Nesne tanımı: Bir prosedürün, işlevin, tetikleyicinin, görünümün ya da diğer bir veritabanı nesnesinin tanımı. Prosedür ve işlevlerde parametreler, dönen değerler, nasıl çağrılacağını gösteren bir kullanım örneği ve kaynak kodu; tetikleyicide bağlı olduğu tablo ve kaynak kodu. Her nesnede onu kullanan nesneler, kod içeren nesnelerde de onun kullandığı tablo, prosedür ve işlevler; tablolarda ayrıca tabloya kayıt ekleyen, değiştiren ya da silen prosedür ve tetikleyiciler ayrı listelenir. Kullanım örneği nesnenin kendi parametre adlarıyla kurulur; değer uydurulmaz.
• Ekrandaki alanlar: Hedef formdaki (seçili değilse etkin ekrandaki) veriye bağlı görünür alanların sözlük karşılıkları: ekrandaki başlık, tablo ve alan adı, açıklama, başvurduğu tablo, sabit değerler. Yerleşimdeki alanlar ile tablo ve ağaç sütunları toplanır (en çok 150 alan).

Sözlük, veritabanı kurulurken ya da yükseltilirken veritabanına yazılır; ayrıca bir tanım gerekmez. Sözlük araçları yalnız tanım okur, kayıt verisi okumaz ve onay istemez; Araç kullanımı Kullanma ise kullanılmaz. Her çağrı işlem günlüğüne Veri Sözlüğü kaynağıyla yazılır.

Önerilen hazır komut: kısayolu alanlar, şablonu Bu ekrandaki alanlar ne anlama geliyor? {$ekran} olan bir komut; asistan hedef ekranı {$ekran} bilgisinden tanır ve ekrandaki alanların anlamını listeler.

Firma belgeleri

Firmanın kendi prosedürleri, talimatları, sözleşmeleri ve iç belgeleri sistem ajanının belge havuzuna alınmışsa asistan bu konulardaki sorulara belgelere dayanarak cevap verir ve hangi belgeden aldığını belgenin başlığıyla belirtir; belgelerde karşılığı yoksa bunu söyler.

Belge havuzu sistem yöneticisi tarafından kurulur: havuz sistem ajanında firmanın veritabanı için tanımlanır ve belgeler ajanın yönetim arayüzüyle koleksiyonlar (belge grupları) hâlinde içe alınır (bkz. Netsim System Agent kılavuzu, AdminREST). Doküman modülündeki belgeler ve başka kaynaklardan gelen belgeler aynı havuza alınabilir. Kullanıcı yalnız erişim izni olan koleksiyonları görür; yetkiyi ajan uygular.

Asistanın yapabildikleri:

• Belge arama: En çok 5 belgenin başlığı, koleksiyonu, yoldaki yeri ve kısa özeti; arama bir koleksiyonla sınırlanabilir.
• Belge metni: Tek bir belgenin metni.
• Koleksiyonlar: Kullanıcının erişebildiği belge gruplarının adı ve konu sayısı.

Asistan açılırken kısa bir yoklama yapılır: havuz yoksa, kullanıcının izinli koleksiyonu yoksa ya da ajan eski sürümse bu yetenek hiç görünmez. NETSİM kullanıcı yardımı bu yeteneğin değil, yukarıdaki yardım yeteneğinin konusudur. Belge araçları onay istemez; her çağrı işlem günlüğüne Belge kaynağıyla yazılır.

Veri araçları

Asistan, program verisine serbest sorgu yazarak değil, hazır veri araçlarıyla ulaşır: her araç belirli bir soruyu cevaplar, yalnız gerekli alanları ve sınırlı sayıda satır döndürür, kullanıcının yetkisiyle okur (kullanıcının göremediği kaydı asistan da göremez; yetkisi olmayan modülün aracı "yetkiniz yok" cevabı verir, birden çok modülü tarayan araçlar yalnız yetkili olunan bölümleri döndürür) ve bir modül kullanılmıyorsa yönetici tarafından kapatılabilir. Araçlar NetsimSistem'de Tanımlar > Web Servis Uç Noktaları ekranında AI Function türüyle tanımlıdır ve kurulumla gelir:

• Cari: cari arama (cari_ara), cari özeti: para birimi bazında bakiye, vadesi geçmiş tutar, açık çek/senet, risk limiti (cari_ozet), ekstre (cari_ekstre), vadesi geçmiş alacaklar (vadesi_gecmis_alacaklar), vade takvimi: cari vadeleri, çekler ve senetler (vade_takvimi), çek-senet portföyü (cek_senet_durumu).
• Stok: stok arama (stok_ara), yer bazında eldeki/rezerve/kullanılabilir miktar ve limitler (stok_durumu), hareketler (stok_hareketleri), asgari seviyenin altındaki stoklar ve sipariş önerisi (kritik_stoklar), liste fiyatı, son işlem fiyatları ve fiyat geçmişi (stok_fiyatlari), hareketsiz stoklar (hareketsiz_stoklar).
• Belgeler: sipariş, fatura, teklif ve talep arama (belge_ara), teslimi bekleyen siparişler (acik_siparisler), belge satırları (belge_satirlari), dönem satış/alış özeti: toplam, cari, ürün, gün ya da ay kırılımı (belge_ozeti).
• Finans: kasa ve banka bakiyeleri (kasa_banka_bakiyeleri), nakit hareketleri (nakit_hareketleri), döviz kuru (doviz_kuru), nakit akış tahmini (nakit_akis_tahmini; finansal planlama modülü ister).
• Muhasebe: hesap planı arama (hesap_ara), mizan (mizan), fiş başlığı ve satırları (muhasebe_fisi).
• Üretim: iş emirleri ve tamamlanma durumu (is_emirleri), makine durumu (makine_durumu), MRP tedarik eksikleri (mrp_ihtiyaclari), üretim randımanı (uretim_randimani).
• İnsan kaynakları: personel arama (personel_ara), personel dağılımı ve giren/ayrılan sayıları (personel_ozeti), izin bakiyesi (izin_bakiyesi), günün giriş-çıkış durumu (devam_durumu). Bu araçlar kimlik numarası, IBAN, adres ve telefon gibi kişisel verileri vermez.
• Kalite ve proje: kalite gösterge panosu (kalite_ozeti), açık uygunsuzluklar ve DÖF istekleri (acik_uygunsuzluklar), proje durumu (proje_durumu).
• Kullanıcı ve sistem: onay bekleyen işlemler (onay_bekleyenler), görevlerim (gorevlerim), mesajlarım (mesajlarim), seçili kaydı okunur özete çeviren kayit_bilgisi, yapay zekâ kullanım raporu (yz_kullanim_raporu).
• Ekran: kaydı düzenleme ya da salt okunur ekranda açma (kayit_duzenle, kayit_goruntule), açık ekran bilgisi, ana menü işlemleri ve çalıştırma, akıllı yapıştırma, Evet/Hayır sorusu, bilgi penceresi (bilgi_goster) ve kullanıcıdan metin isteme (metin_sor).
• Yazan araçlar: kullanıcıya uygulama içi mesaj gönderme (mesaj_gonder) ve giriş durumunda görev açma (gorev_olustur). Onay kartında bunların Tür satırı kırmızı yazılır; araçlar yalnız bildirim/giriş kaydı üretir; onay ve durum değişikliği kullanıcının işidir.

Serbest SQL aracı (execute_query) kurulumla kapalı gelir; yalnız yönetici sağlayıcı tanımındaki izinli araç listesiyle açılabilir. Hazır komutlar (/cari-ozet, /stok-kritik, /satis-ozet …) bu araçları kullanır. Tarih parametreleri YYYY-AA-GG biçimindedir; süzgeç parametrelerinde sayı için 0, metin için boş değer "tümü" anlamına gelir.

Hangi yetenek ne zaman görünür

Asistan, her yeteneğini ancak ön koşulu sağlanıyorsa modele sunar. Araç kullanımı ayarı Kullanma ise hiçbir yetenek sunulmaz; asistan yalnız sohbet eder.

Yetenek	Ne zaman kullanılabilir	Onay
Veri araçları ve ekran işlemleri (cari, stok, belge, finans, muhasebe, üretim, İK, kalite sorguları; kayıt düzenleme, ekran açma, işlem çalıştırma, akıllı yapıştırma; mesaj ve görev yazma)	Kurulumla gelen AI Function türündeki web uç noktası araçlarından aktif olanlar; yönetici satırı kapatarak aracı kaldırabilir	Oturumun Araç kullanımı ayarına göre
Formla kayıt girişi (cari kart, stok kartı, satış siparişi, satış teklifi, nakit tahsilat, nakit ödeme)	Her zaman	Yazılacak alanlar önizlenir; Kaydet kullanıcıdadır
NETSİM kullanıcı yardımı	Sistem ajanı oturumu açık ve ajan yardım havuzlu	İstemez
Veri sözlüğü	Veritabanında veri sözlüğü var	İstemez
Firma belgeleri	Belge havuzu ve kullanıcının izinli koleksiyonu var	İstemez
Hafıza (Yapay Zeka Hafızam)	Her zaman	İstemez
Talimatlar (Yapay Zeka Hazır Komut Tanımları, Tür = Talimat)	Kapsamı o anki kullanıcı ve ekrana uyan talimat varsa	İstemez
Bilgisayar kullanımı	Yetenekler listesinde Bilgisayar Kullanımı işaretli; 64 bit Netsim, pencere birincil monitörde	Her cevapta ilk eylemden önce izin istenir
A2A uzak ajanları	Kapsamı kullanıcıya uyan aktif ajan tanımı varsa	Tanımın onay modu; boşsa oturum ayarı
MCP sunucuları	Kapsamı kullanıcıya uyan aktif sunucu tanımı varsa	Tanımın onay modu; boşsa oturum ayarı
Sesli konuşma	Netsim Konnektör Tanımları'nda AI Realtime tanımı varsa	Araçların kendi kuralı

Araç koruması

Asistanın her araç çağrısı — veritabanı ve ekran araçları, formla kayıt girişi, uzak ajanlar, MCP sunucuları, yardım, veri sözlüğü, belgeler, bilgisayar kullanımı — çalışmadan önce bir denetimden geçer. Engellenen araç çalışmaz; asistan engelin nedenini görür ve başka bir yol dener ya da durumu kullanıcıya anlatır. Her engel işlem günlüğüne Araç Koruması kaynağıyla yazılır.

Onay. Asistanın Araç kullanımı ayarı üç değer alır: Onay İle Kullan, Onay Beklemeden Kullan, Kullanma. Onay İle Kullan seçiliyken veritabanı ve ekran araçları çalışmadan önce sohbette bir onay kartı çıkar; kartta aracın adı, türü ve asistanın göndereceği parametreler ya da komut gösterilir, Çalıştır ya da Reddet ile cevap verilir (sesli konuşma açıkken onay ayrı pencereyle sorulur). Uzak ajan ve MCP sunucu tanımlarının kendi onay modu Oturumun araç ayarı ise bu ayar onlar için de geçerlidir. Yalnız okuyan yerel araçlar (yardım, veri sözlüğü, belgeler, hafıza, talimatlar) hiçbir ayarda onay istemez. Bilgisayar kullanımı ise Onay Beklemeden Kullan seçili olsa da her cevapta ilk eylemden önce izin ister.

Her zaman açık kurallar:

• Araç çağrısında veritabanını bozabilecek komutlar (tablo, görünüm, prosedür silme; tablo değiştirme; toplu silme ve benzerleri) geçiyorsa çağrı engellenir.
• Bir cevapta en çok 80 araç çağrısı yapılır; sınır dolunca asistan eldeki bilgiyle cevap verir.
• Aynı araç aynı bilgilerle bir cevapta 4 kezden fazla çağrılırsa döngü sayılır ve durdurulur (bilgisayar kullanımındaki ekran görüntüsü ve bekleme hariç).

Kuruluşa göre eklenen kurallar. Netsim Konnektör Tanımları'nda asistanın kullandığı sağlayıcı tanımının (türü AI Provider) Yapay Zeka sekmesinde üç liste vardır; değerler noktalı virgülle ayrılır:

Alan	Anlamı
İzinli araçlar	Doluysa asistan yalnız bu araçları kullanabilir. * joker olarak kullanılır; örneğin yardim_* bütün yardım araçlarını kapsar.
Yasak araçlar	Bu araçlar hiç kullanılamaz; * joker burada da geçerlidir.
Yasak argüman kalıpları	Araç çağrılarında bulunmaması gereken ek metinler; büyük/küçük harf ayrımı yapılmaz.

Araç adları, sohbette araç çağrısı rozetinde görünen adlardır. Listeler her istekte seçili sağlayıcı tanımından okunur; sağlayıcı değiştirilince o tanımın listeleri geçerli olur. Sesli konuşmada araç koruması devrede değildir.

Ayrıca bakınız

• Yapay Zeka Asistanı
• Bilgisayar Kullanımı (Asistanın Ekranda İşlem Yapması)
• Yapay Zeka Hazır Komut Tanımları
• Yapay Zeka Hafızam